Mixed Martial Arts

to formula kontaktowych sportów walki, która pozwala na stosowanie róznorodnych technik, mieszaniny róznych stylów. Zasady uwzgledniaja stosowanie uderzen i róznorodnych technik chwytów i dzwigni, zarówno w pozycji stojacej (tzw. stójce) jak i w parterze.

Nowoczesna konkurencja MMA powstala w 1993 roku wraz z zalozeniem Ultimate Fighting Championship (UFC). Poczatkowo opierala sie na znalezieniu najbardziej efektywnych sztuk walki dla prawdziwych starc nie uwzgledniajacych broni. Zawodnicy specjalizujacy sie w róznych stylach walk scierali sie ze soba bez wyszukanych i licznych zasad dbajacych o ich zdrowie w mysl zasady "wszystkie chwyty dozwolone".

W nastepnej dekadzie sponsorzy wdrozyli wiele dodatkowych zasad majacych na celu podniesienie bezpieczenstwa walczacych zawodników oraz podniesienie akceptacji tego sportu. Nastepstwem zmian bylo znaczne podniesienie popularnosci wsród wydarzen nadawanych w systemie pay per view takich jak gale bokserskie czy zawody zapasnicze.

Dzieje Dawne

Jedna z najwczesniejszych form z rozprzestrzenionych sportów walki wrecz, w której nie obowiazywaly prawie zadne zasady byl grecki pankration. Zostal on wprowadzony do igrzysk olimpijskich w 648 roku p.n.e. Jeszcze nawet we wczesnym sredniowieczu posagi slynnych pankratiasts byly stawiane w Rzymie i innych miastach.

Walki bez zasad mialy miejsce takze, pod koniec 1800 roku, kiedy to zawodnicy reprezentujacy ogromna rozpietosc stylów walk, miedzy innymi grecko - rzymskie zapasy spotykali sie na zawodach w calej Europie. Pierwsze najwieksze spotkanie miedzy bokserem a zapasnikiem w nowozytnych czasach mialo miejsce w 1887 roku kiedy John L. Sullivan, wtedy mistrz swiata wagi ciezkiej w boksie wszedl na ring ze swoim trenerem, grecko - rzymskim mistrzem w zapasach William'em Mooldon i zostal rzucony na mate w przeciagu dwóch minut. Nastepny pojedynek mial miejsce w póznych latach 90 - tych XIX wieku kiedy przyszly mistrz wagi ciezkiej w boksie, Bob Fitzsimmons, walczyl z Europejczykiem, grecko - rzymskim mistrzem zapasów Ernestem Roeber'em. Rzekomo Roeber doznal zlamania kosci policzkowej w tym starciu, ale zdolal przewrócic Fitzsimmons'a na mate gdzie zastosowal dzwignie na staw barkowy zmuszajac go do poddania sie. W 1936 roku Kingfich Levinsky, bokser wagi ciezkiej oraz zahartowany w boju zapasnik Ray Steele rywalizowali ze soba w meczu styli dowolnych, który Steele wygral po 35 sekundach.

Kolejnym przykladem wczesnego MMA byla sztuka walki Bartitsu, utworzona w Londynie w 1899 roku. Byla to pierwsza sztuka walki, która laczyla w sobie azjatyckie i europejskie style i która wystawiala do walk europejskich i japonskich mistrzów przeciwko europejskim zapasnikom.

Zawody laczace w sobie takie sztuki jak boks i jiujitsu byly popularna rozrywka w calej Europie, Japonii oraz wyspach Pacyfiku w poczatkowych latach XX wieku. W Japonii zawody owe byly znane jako "merikan", slowo pochodzace z japonskiego slangu okreslajacego amerykanska walke (American Fighting). Zawody "merikan" odbywaly sie wedlug wielu róznorodnych zasad, lacznie z punktami decyzyjnymi, najlepsze z trzech rzutów lub nokautów lub wygrana przez nokaut lub poddanie przeciwnika. Proefesjonalne zawody zanikly po Pierwszej Wojnie Swiatowej i odrodzily sie w dwóch formach: "shooto", w których zawodnicy rzeczywiscie walczyli oraz "show", który przeksztalcil sie w nowoczesna rozrywke sportowa - profesjonalne zapasy.

Dzieje Nowoczesne

Historia nowoczesnych konkurencji MMA moze wywodzic sie z konferencji sztuk walki odbywajacych sie w calej Europie, Japonii oraz na wyspach Pacyfiku z poczatku wieku, zawodów vale tudo organizowanych przez rodzine Gracie w Brazylii od 1920 roku oraz wczesnych zawodów wielu styli, których gospodarzem byl Antonio Inoki w Japonii w latach siedemdziesiatych XX wieku. Sport ten zyskal miedzynarodowe uznanie i szeroki rozglos w Stanach Zjednoczonych w 1993 roku, kiedy brazylijski zawodnik Jiu - Jitsu, Royce Gracie, umiejetnie wygral pierwsze zawody UFC, pokonujac trzech rywali w ciagu pieciu minut i tym samym spowodowal rewolucje w sztukach walki. W miedzyczasie, w Japonii, nieustajace zainteresowanie tego typu walkami doprowadzilo do powstania PRIDE FC w 1997 roku.

Ruch, który doprowadzil do powstania UFC oraz PRIDE byl zakorzeniony w dwóch powiazanych ze soba subkulturach, pierwsza byly zawody vale tudo w Brazylii, po których nastapily pokazy japonskich zapasników typu "shoot". Vale Tudo rozpoczelo sie w latach dwudziestych, tzw "Gracie Challange" (wyzwanie Gracie'ch) prowadzone poczatkowo przez Carlosa Gracie oraz Helio Gracie i byly pózniej kontynuowane przez potomków rodziny Gracie. W Japonii w latach 70 - tych seria zawodów w MMA, których gospodarzem byl Antonoi Inoki, pobudzila ruch shoot - style w profesjonalnych japonskich zapasach, co ostatecznie doprowadzilo do stworzenia pierwszych organizacji MMA, takich jak Shooto, zalozonej w 1985 roku.

Pomysl polaczenia elementów wielu róznych styli walki w jedna calosc zostal wprowadzony i rozpowszechniony przez Bruca Lee w póznych latach 60 - tych do wczesnych lat 70 - tych. Lee uwazal, ze "najlepszy wojownik nie jest bokserem, karateka czy dzudoka. Najlepszym wojownikiem jest ten, kto potrafi dostosowac sie do kazdego stylu walki". Jego innowacyjne pomysly zostaly docenione w 2004 roku przez przewodniczacego UFC, Dana White, kiedy to nazwal Lee "ojcem MMA".

Ukazanie efektywnosci MMA nastapilo, kiedy Armia Amerykanska wprowadzila MMA na pierwszych corocznych wojskowych mistrzostwach walki wrecz prowadzonych przez amerykanska szkole sztuk walki w listopadzie 2005 roku. MMA osiagnelo nowy szczyt popularnosci w USA w grudniu 2006 roku podczas rewanzu pomiedzy wtedy aktualnym mistrzem wagi ciezkiej UFC, Chuckiem Lindell, oraz bylym mistrzem Tito Ortizem, konkurujac popularnoscia z jednymi z najwiekszych gal bokserskich wszechczasów pomagajac w roku nastepnym rywalizacjom spod znaku UFC przekroczyc zyski z transmisji telewizyjnych jakichkolwiek poprzednich wydarzen. W 2007 roku, Zuffa LLC, wlasciciele marki UFC MMA, kupili Japonska, konkurencyjna marke MMA czyli PRIDE, laczac kontraktowych zawodników pod jedna marka, nawiazujac tym samym do jednoczenia, jakie nastapilo w innych sportach, jak na przyklad scalenie AFL i NFL w amerykanskim football'u. Rezultatem zwiekszonej ilosci zawodników, organizowanych obozów szkoleniowych, wymiany informacji oraz nowoczesnej kinezjologii bylo znaczne zwiekszenie zrozumienia efektywnosci róznorodnych strategii walk. Sprawozdawca UFC, Joe Rogan, twierdzi, ze sztuki walki ewoluowaly bardziej w ciagu dziesieciu lat po roku 1993 niz w czasie poprzedzajacych siedmiuset lat.

W pierwszych latach swego istnienia przez sztuki walki przewijalo sie wiele tradycyjnych styli - wszystkie od sumo po kick boxing - lecz bezustanny rozwój pokazal, które style byly nieefektywne, a które przydatne. Na poczatku lat 90-tych, trzy style wyróznialy sie ze wzgledu na swa efektywnosc w czasie zawodów: Brazylijskie Jiu-Jitsu, zapasy europejskie i odmiana zapasów typu "shoot". Moze to byc czesciowo zwiazane z dorobkiem uprzednio wspomnianych styli, które byc moze ze wzgledu na niedostatek zawodów MMA przed poczatkiem lat 90-tych byly nieznane wielu praktykujacym walki wrecz. Zawodnicy, którzy polaczyli amatorskie zapasy z walka z uderzeniami i kopnieciami odnosili sukces w fazie walki, w której dominowala pozycja stojaca, podczas gdy uprawiajacy Jiu-Jitsu mieli wyrazna przewage w walce w parterze. Zawodnicy, którzy nie znali technik zapasniczych i grapplingowych udowodnili, ze nie sa zdolni poradzic sobie z technikami konczacymi. Profesjonalni zapasnicy wniesli balans amatorskich umiejetnosci oraz chwytów zapasniczych konczacych walke, co w rezultacie przyczynilo sie do powstania zbioru róznych multidyscyplinarnych umiejetnosci. Kiedy zawody stawaly sie coraz bardziej powszechne, ci którzy mieli dobre podstawy w stójce stali sie bardziej rywalizujacy, natomiast kiedy zapoznali sie z obaleniami i technikami konczacymi poprowadzilo to ich do znakomitych wyników w walkach przeciw wówczas dominujacym chwytaczom. Nastepnie ci reprezentujacy róznorodne style zapasnicze dodali do swojego arsenalu róznorodne techniki uderzen i kopniec. Ten ogólny rozwój zwiekszonego treningu obejmujacego stosowanie róznorodnych technik spowodowal, ze zawodnicy stali sie multidyscyplinarni.

Najpopularniejsze dyscypliny

Pozycja stojaca, popularnie zwana stójka: róznorodne style boksu, kickboxing'u, Muay Thai i karate (full kontakt) sa trenowane, aby polepszyc prace nóg, uderzenia lokciami, kopniecia, uderzenia kolanami oraz uderzenia piescia. Walka w pozycji stojacej zwartej tzw. klincz: styl wolny i grecko - rzymskie zapasy, Sambo oraz Judo sa trenowane, aby ulepszyc walke w klinczu, obalenia i rzuty, podczas gdy Muai Thai jest trenowany w celu usprawnienia dominacji w "klinczu uderzanym". Walka w parterze: Brazylijskie Jiu - Jitsu, zapasy profesjonalne, Sambo i Judo trenowane sa, aby usprawnic techniki konczace i obrone przed nimi. Te style sa równiez cwiczone by ulepszyc i utrzymac kontrole w parterze.

Niektóre style zostaly zaadaptowane z ich tradycyjnych form jak na przyklad boks, w którym brakuje efektywnej obrony przed kopnieciami i rzutami, lub Judo, które musialo zostac zaadaptowane do walk bez uzycia Gi. Aby ulepszyc rózne aspekty swej walki kazdy zawodnik trenuje z wieloma trenerami, specjalizujacymi sie w róznych stylach, lub tez ze zorganizowanymi grupami zawodników tak, aby naraz cwiczyc jak najwiecej technik. Kondycjonowanie ukladu krazenia, predkosc wykonywania cwiczen, trening silowy oraz gietkosc sa równiez waznymi aspektami treningu zawodników MMA. Poczatkowo MMA bylo uprawiane prawie wylacznie przez zaawansowanych zawodników, obecnie sytuacja sie zmienila. Od kiedy owy sport stal sie bardziej popularny i trenowany na szersza skale, stal sie równiez bardziej dostepny dla zainteresowanych nim osób w róznym wieku. Zwolennicy tego rodzaju treningu twierdza, ze jest bezpieczny dla kazdego, niezaleznie od wieku i poziomu wspólzawdnictwa.

Strategie

Techniki stosowane w konkurencji MMA sprowadzaja sie do dwóch kategorii: uderzenia (np. kopniecia, uderzenia kolanami, ciosy piescia) oraz techniki grapplerskie (walka w klinczu, trzymania, techniki konczace, przetoczenia, obalenia i rzuty). Jako, ze MMA nie ma zadnego sankcjonujacego organu, zasady moga sie róznic w zaleznosci od zawodów. Chociaz legalnosc stosowanych niektórych technik (takich jak uderzenia lokciami, uderzenia glowa oraz dzwignie wykrecajace male stawy) moze sie róznic istnieje prawie ogólnoswiatowy zakaz stosowania technik takich jak: gryzienie, uderzenia w krocze, wydrapywanie oczu, wsadzania palców w usta, nos i uszy oraz uzywania ucisków na wrazliwe partie ciala w celu zmniejszenia uscisku badz chwytu. Obecnie mistrzowie MMA musza szkolic sie w zakresie wielu róznych styli by móc zmierzyc sie z mocnymi stronami przeciwnika by walczyc efektywnie we wszystkich fazach walki. Na przyklad zawodnik, który walczy w pozycji stojacej bedzie mial mala sposobnosc, aby uzyc swych umiejetnosci w walce z mistrzem w parterowych technikach konczacych, który takze trenowal obalenia. Wiele tradycyjnych dyscyplin pozostaje popularnymi jako sposób na zawodnika do ulepszenia aspektów jego walki.

Sprawl-and-brawl jest to taktyka w pozycji stojacej, skladajaca sie z efektywnych uderzen, oraz unikania walki w parterze zazwyczaj przez stosowanie techniki sprawl'a w przypadku próby dojscia do nóg, ma to za zadanie przeciwdzialac obaleniom czy tez sprowadzeniom. Sprawl-and-brawl'er to zazwyczaj bokser, kickbokser, Thai bokser lub zawodnik karate zaprawiony w walkach full kontakt, trenujacy zapasy tylko po to aby wiedziec jak unikac sprowadzen i jak utrzymac walke w pozycji stojacej. Czesto, ci zawodnicy ucza sie zapasów z technikami konczacymi, wlasnie po to, aby uniknac przegranej, gdyby znalezli sie na ziemi. Ten styl moze byc zwodniczo rózny od tradycyjnych styli kickboxingu, poniewaz sprawl-and-brawlerzy musza tak dostosowywac swoje techniki walki by móc wlaczyc obrone przed sprowadzeniem i walke w parterze. Chuck Lidell oraz Mirko "Cro Crop" Filipovic sa reprezentantami tej techniki.

Walka w klinczu oraz tzw. dirty boxing sa taktykami, na które sklada sie stosowanie trzymania w klinczu w celu uniemozliwienia przeciwnikowi utrzymywania dystansu w celu stosowania dostepnych uderzen i kopniec, równoczesnie próbujac sprowadzic oraz uderzyc przeciwnika uzywajac kolan i lokci. Walka w klinczu jest czesto stosowana przez zapasników, którzy opanowali elementy boksu oraz zawodników Muay Thai. Zapasnicy moga stosowac walke w klinczu jako sposób do unieszkodliwienia przeciwnika, którego domena jest walka w stójce, lub by zapobiec obaleniom przez zawodnika doskonalszego w walce w parterze. Walka w klinczu zawodnika Muay Thai jest czesto stosowana by zakonczyc walke uderzeniami kolan i lokci. Przykladami zawodników efektywnie walczacych w klinczu sa Wanderlei Silva i Anderson Silva czy tez wywodzacy sie z zapasów klasycznych - Randy Couture.

Ground-and-pound jest taktyka walki opierajaca sie na sprowadzeniu przeciwnika do parteru, stosujac obalenie lub rzut, nastepnie zawodnik zdobywa pozycje dominujaca lub dosiad, a nastepnie uderza go glównie piesciami ale takze lokciami i kolanami. Ground-and-pound jest takze uzywane jako wstep do wykonania techniki konczacej. Ten styl jest stosowany przez zapasników, czy tez innych zawodników zaznajomionych z obrona przed technikami konczacymi i sprowadzeniami. Sprowadzaja oni walke do parteru, utrzymuja pozycje graplingowa i uderzaja tak dlugo, az ich przeciwnik podda sie lub zostanie znokautowany. Pomimo, ze nie jest to tradycyjny styl atakowania (po raz pierwszy zostal zaprezentowany, jako efektywna technika przez mistrza UFC i PRIDE, Mark'a Coleman'a), efektywnosc oraz wysoka niezawodnosc zawodników ground-and-pound uczynila z niego popularna taktyke. Obecnie uderzenia w parterze sa niezbedna czescia treningu zawodników. Randy Couture oraz Tito Ortiz sa przykladami zawodników uprawiajacych gound-and-pound.

Współcześnie

Zasady nowoczesnych zawodów MMA zmienily sie znaczaco od pierwszych dni vale tudo, japonskich "shoot wrestling" czy tez UFC 1. Jako, ze wiedza dotyczaca technik walki rozprzestrzeniala sie wsród zawodników i widzów oczywistym stal sie fakt, ze stosowane dotad minimalistyczne zasady musialy ulec zmianie. Glównym uzasadnieniem zmian bylo chronienie zdrowia zawodników, oraz pozbycie sie negatywnego wizerunku przedstawiajacego zawody jako barbarzynskie i pozbawione jakichkolwiek zasad. Zasady zawieraly przedstawienie kategorii wagowych, bylo to podyktowane lepsza znajomoscia technik konczacych wsród zawodników, co spowodowalo, ze róznice wagowe, przy podobnych umiejetnosciach, byly czynnikiem decydujacym o wyniku walki. Male, umozliwiajace chwytanie rekawice zostaly wprowadzone by chronic piesci i nadgarstki a takze minimalizowac obrazenia podczas konfrontacji. Dodatkowo rekawice mialy zachecic zawodników do uderzen rekoma, co mialo podniesc walory walki. Limity czasowe zostaly wprowadzone, aby uniknac dlugich walk, w których brakowalo akcji, jako ze zawodnicy oszczedzali sily. Walki bez limitów czasowych komplikowaly program stacji, które zdecydowaly sie na ich transmisje. Podobne powody doprowadzily do powstanie zasady podnoszenia przeciwników do stójki, kiedy sedzia moze nakazac zawodnikom porzucic pozycje parterowa w wypadku, gdy obaj wydaja sie odpoczywac w parterze lub nie daza do pozycji dominujacej. Rekawice byly najpierw obowiazkowe w Japonskiej gali Shooto a pózniej zostaly przyjete, przez UFC, gdy tylko rozwinelo sie ono w regularny sport. W USA Stanowa Komisja do Spraw Boksu i Atletyki odegrala najistotniejsza role we wprowadzeniu dodatkowych zasad, poniewaz nadzorowala ona MMA w ten sam sposób, co boks. Mniejsze zawody moga odbywac sie z bardziej restrykcyjnymi zasadami, poniewaz uczestnicza w nich mniej doswiadczeni zawodnicy, dla których celem jest zdobycie doswiadczenia oraz rozglosu, który w koncu pozwoli im dostac sie do wiekszych, lepiej platnych zawodów. W Japonii i Europie nie ma zadnego nadzoru nad zawodami, wiec organizacje maja wieksza dowolnosc w formowaniu zasad i strukturze zawodów. Zwyciestwo w walce zdobywane jest zazwyczaj albo przez decyzje sedziów po uplywie przyznanego czasu, albo przez decyzje sedziego ringowego (np. gdy zawodnik nie jest w stanie sie bronic z powodu odniesionych obrazen) albo przez lekarza (w skutek odniesionych obrazen), poddanie sie jednego z zawodników w skutek dzwigni konczacej lub uderzen, poddanie przez sekundanta, który rzucil recznik na ring, lub w ostatecznosci przez nokaut.